obraz 015.jpg

Parafia rzymskokatolicka p. w. św. Piotra w okowach

Adres: Biała Parcela 14 A

98-350 Biała

Nr tel.: 43 841 90 92

Nr rachunku: 61 9244 0003 0000 1267 2000 0010

MSZE ŚWIĘTE:
NIEDZIELA I UROCZYSTOŚCI : 8:30, 9:45 (Wiktorów), 11:00, 16:00

DNI POWSZEDNIE:
18:00 (czas letni), 17:00 (czas zimowy)

I NIEDZIELA ADWENTU

 


Rozpoczynamy nowy rok liturgiczny. A Kościół w Polsce proponuje nam zatrzymanie się w tym roku nad tajemnicą Eucharystii. Losy Kościoła zależą od uczestnictwa wiernych w Eucharystii,
w Wieczerniku. Zacznijmy więc ten nowy rok z entuzjazmem
i radością, jaką daje nam ta wielka tajemnica wiary!

Dla nas, chrześcijan, podstawowe znaczenie ma zrozumienie wartości i sensu Mszy Świętej, aby coraz pełniej przeżywać naszą relację z Bogiem. Nie możemy zapomnieć o wielkiej liczbie chrześcijan, którzy na całym świecie na przestrzeni dwóch tysięcy lat historii stawiali opór – aż po śmierć – aby bronić Eucharystii, oraz o tych, którzy także dzisiaj narażają swe życie, aby uczestniczyć w niedzielnej Mszy Świętej.

W roku 304, podczas prześladowań Dioklecjana, grupa chrześcijan z Afryki Północnej została zaskoczona podczas sprawowania Mszy Świętej w jednym z domów i aresztowana. Prokonsul rzymski zapytał ich, dlaczego to uczynili, wiedząc, że jest to absolutnie zabronione. Odpowiedzieli: „Bez niedzieli nie możemy żyć”, co miało znaczyć – „nie możemy żyć, nasze chrześcijańskie życie zamarłoby, gdybyśmy nie mogli sprawować Eucharystii”.

Istotnie Jezus powiedział swoim uczniom:

Jeżeli nie będziecie spożywali Ciała Syna Człowieczego i nie będziecie pili Krwi Jego, nie będziecie mieli życia w sobie. Kto spożywa moje Ciało i pije moją Krew, ma życie wieczne, a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym (J 6, 53-54).

Ci północnoafrykańscy chrześcijanie zostali zabici. Zostawili nam jednak mocne świadectwo, że można wyrzec się życia ziemskiego z powodu Eucharystii, ponieważ daje nam ona życie wieczne, czyniąc nas uczestnikami zwycięstwa Chrystusa nad śmiercią. Świadectwo to jest wyzwaniem dla nas wszystkich i domaga się odpowiedzi na pytanie, co dla każdego z nas oznacza udział w ofierze Mszy Świętej i przystępowanie do Stołu Pańskiego.

 Bardzo ważny jest powrót do rzeczy podstawowych, ponowne odkrycie tego, co jest istotne, poprzez to, czego dotykamy i co widzimy w celebracji sakramentów. Prośba Świętego Tomasza Apostoła (por. J 20, 25), by zobaczyć i dotknąć ran gwoździ w ciele Jezusa, jest pragnieniem, aby móc jakoś „dotknąć” Boga, aby Mu uwierzyć. To, o co św. Tomasz prosi Pana, jest tym, czego potrzebujemy wszyscy: zobaczyć Go i dotknąć, aby móc Go rozpoznać. Sakramenty wychodzą naprzeciw tej ludzkiej potrzebie. Sakramenty, a zwłaszcza celebracja eucharystyczna, są znakami Bożej miłości, uprzywilejowanymi drogami, aby z Nim się spotkać. Możemy powiedzieć, że Msza Święta jest modlitwą. Postawmy sobie zatem pytanie o nasze uczestnictwo we Mszy Świętej. Czy jesteśmy w każdą niedzielę na spotkaniu z Panem? Czy wasze dzieci są również obecne? Czy czujemy w sobie potrzebę, aby zbliżyć się do Jezusa, być z Nim w przyjaźni? Przez kolejne niedziele Adwentu będziemy przybliżać sobie tę tajemnicę Eucharystii, aby w sobie ożywić pragnienie pełnego w niej uczestnictwa, zbliżania się do Jezusa.

Pełny spis proboszczów parafii Biała nie zachował się. Na podstawie m.in. „Katalogu konsystorskiego” oraz pracy magisterskiej Ks. Bogdana

Skupnia, zostały zebrane następujące informacje. Zostali zamieszczeni również księża wikariusze od Roku Jubileuszowego.

1430, 19 XI

Najwcześniej wspominanym proboszczem Białej był pleban Mateusz. W roku 1430 był świadkiemsprzedaży karczmy przez Lutolda z Białej dla Stanisława. Wzmianka o plebanie Mateuszu jest też pierwszą informacją o istnieniu parafii w Białej

1459, 1460 Jan proboszcz występuje na dokumentach w roku 1459 i w 1460
1522 Stanisław z Dzbanków. Był proboszczem Białej w czasie wizytacji Jana Łaskiego.
1565 Walenty Urbański
1583, 22 IX Bartłomiej ze Stawu wybrany razem z oficjałem wieluńskim na synod do Łowicza 4 X 1583 r.
1652, 27 VII Maciej Chamarowicz.
1667, 7 V Jan Limiewicz.
1673, VI Jan Limiewicz.
1682 - 1703 Jan Jakub Gralewski kanonik wieluński, oficjał wieluński 24 VIII – 1703. Zmarł 25 III 1703 r.
1703, 18 IV Stanisław Świtalski, wikariusz kolegiaty wieluńskiej, zostaje proboszczem w Białej.
1713, 18 IV Stanisław Świtalski rezygnuje z Białej i Wiktorowa.
1751, 21 VII Antoni Modłowski wprowadzony w urząd proboszcza. Urodzony w 1722 r., święcenia przyjął w 1748 r., zmarł w 1792 r.
1799, 27 III Jan Kanty Chrzanowski rezygnuje z Białej, kanonik wieluński. Dnia 19 V 1799 r. objął probostwo w Bolesławcu. Wyświęcony w 1789 r. Zmarł w wieku 63 lat w Bolesławcu 17 IX 1828 r.
1799? – 1831 Jan Urbański. 24.XI. w Piotrkowie zmarł prepozyt Jan Urbański, lat 64, w kapłaństwie 37.
1838 - 1854 Wojciech Dobrzelewski. Urodzony 23 IV 1804 r., święcenia kapłańskie 1832. W 1855 był rezydentem w klasztorze O.O. Franciszkanów w Kaliszu. Był kanonikiem honorowym kapituły kaliskiej. Zmarł w 1861 r.
1854 - 1890 Rafał Obrzyński, święcenia przyjął w 1845 r.
1890 - 1895 Teodor Narusiewicz Ord. Ref., urodzony 26 I 1835 r., święcenia kapłańskie przyjął w 1864 r.
1895 - 1902 Augustyn Kryszczon, urodzony 26 I 1832 r., święcenia kapłańskie przyjął w 1861 r. Przybył z parafii Suchcice.
1902 - 1941, 6 X Andrzej Muchański, urodzony 29 X 1869 r. w Borownie, święcenia kapłańskie przyjął w 1894 r. Dnia 6 X 1941 r. aresztowany przez hitlerowców i przewieziony do Konstantynowa k./ Łodzi, a następnie do Dachau, gdzie przybył 30 X 1941 r. W obozie śmierci otrzymał więzienny numer 28 116. Zmarł dnia 9 IV 1942 r., a w dniu następnym został spalony w krematorium.
1945 - 1961 Czesław Muszkiet, urodzony 21 II 1914 r. święcenia kapłańskie przyjął 27 IX 1936 r. jako pierwszy powojenny proboszcz podjął staranie przywrócenia ożywienia życia religijnego w parafii.
1962 - 1965 Stanisław Buchalski, urodzony 03.08.1923 święcenia kapłańskie przyjął w 1951 roku. Zmarł w Dobryszycach 11.04.2000 roku.
1965 - 1966 Eugeniusz de Ville, urodzony 19,09.1913, święcenia kapłańskie przyjął 1950 roku, zmarł 10.03.1983 roku w Dąbrowie Górniczej
1966 - 1976 Stanisław Łyp, urodzony 11.04.1926 roku, święcenia kapłańskie przyjął w 1952 roku, zmarł 20.12.1988 roku w Jedlnie
1976 - 2008 Edmund Malatyński, urodzony 07.06.1933 roku w Szczytach, święcenia kapłańskie przyjął 24.08.1957 roku, kanonik honorowy Kolegiackiej Kapituły Wieluńskiej. Staraniem ks. Proboszcza odnowiono kościół w Białej następnie został rozebrany i odtworzony od podstaw z pełnym wyposażeniem wnętrza kościół w Wiktorowie. Została pobudowana nowa plebania oraz dokupiony plac przy cmentarzu. Zmarł 17.06.2009 w Szczytach
2008 VI 19 - dziś Mirosław Rapcia, Urodzony dnia 18.12.1965 w Częstochowie. Święcenia kapłańskie przyjął 07.06.1992 roku. Proboszcz parafii od 19.06.2008.

Księża wikariusze od roku Jubileuszowego

2000 - 2001 Krzysztof Dziub, święcenia prezbitera przyjął 22 maja1999 roku.
2001 - 2004 Łukasz Latawski, święcenia prezbitera przyjął 22 maja1999 roku
2004 - 2006 Adrian Sikora, święcenia prezbitera przyjął 07 czerwca 2003 roku
2006 - 2014

Grzegorz Patek, święcenia prezbitera przyjął 07 czerwca 2003 roku

2014 - 2018

Konrad Cygan, święcenia prezbitera przyjął 10 maja 2008 roku

2018 - dziś

Damian Magiera, święcenia prezbitera przyjął 19 maja 2018 roku

Pobierz artykuł: Word 2007, Word 2003, OpenOffice.org Writer, XPS, PDF

 

Św. Piotr

Pan Jezus wyróżnił spośród swoich uczniów Szymona, któremu zmienił imię na Piotr (Mt 16,18), które oznacza (łac. Petrus, gr. Πέτρος Petros (petros - kamień, petra - skała), aram. כיפא Kefas (kefa = skała, opoka). Święty Piotr pochodził z Betsaidy nad jeziorem Genezaret (Galilejskim); mieszkał w Kafarnaum. Na imię miał Szymon i razem ze swoim bratem Andrzejem był najpierw uczniem św. Jana Chrzciciela. Wtedy też, w czasie chrztu w Jordanie, Andrzej spotkał po raz pierwszy Pana Jezusa i przyprowadził do Niego brata. Potem jednak wrócili do Kafarnaum, do swoich zajęć rybackich. I dopiero tam, kiedy Pan Jezus spotkał ich podczas połowu, powołał ich na swoich uczniów, obiecując im, że będą odtąd łowić ludzi. Był człowiekiem zamożnym, żonatym (Ewangelie mówią o teściowej św. Piotra), a tradycja podaje (chociaż to nie jest pewne), że jego córką była św. Petronela.

Piotr zawsze był stawiany pośród apostołów na pierwszym miejscu. Był świadkiem Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor i krwawego potu w Getsemani. On też zapragnął przyjść do Jezusa po falach jeziora i on pierwszy nazwał Jezusa Mesjaszem. Zapewniał Pana, że gotów jest pójść za Niego na śmierć i tylko on wyciągnął miecz, aby Go bronić w czasie aresztowania. Jezus wyznaczył Piotra jako tego, który miał stać na czele Kościoła, czyniąc go w ten sposób pierwszym Papieżem. W Wiecznym Mieście św. Piotr nauczał tego samego, czego nauczał w Judei, Samarii, Galilei i w Antiochii. To on nauczał z odwagą z rzymskiej stolicy i kierował całym ówczesnym Kościołem. W tym też mieście poniósł śmierć męczeńską, potwierdzając prawdziwość głoszonej przez siebie nauki.


Po śmierci Pana Jezusa św. Piotr zaangażował się w zorganizowanie Kościoła, który powierzył mu Chrystus. Przemówił do tłumów w dzień Zesłania Ducha Świętego, zyskując 3 tys. Neofitów (Dz 2.1-12). Uzdrowił chromego od urodzenia przy świątyni jerozolimskiej, przemówił przy tej okazji do tłumów i zyskał 5 tys. wiernych. On też założył w Jerozolimie pierwszą gminę chrześcijańską i sprawował nad nią władzę. Otrzymuje pouczenia od Pana Jezusa na temat zasad, które mają obowiązywać w życiu Kościoła i wiernych.

Kiedy gmina chrześcijańska w Jerozolimie rozrastała się, Żydzi pragnąc ją zniszczyć aresztowali św. Piotra i chcieli go stracić. Od śmierci uratował go anioł, uwalniając Piotra w cudowny sposób z więzienia (Dz 12.1-17). Potem św. Piotr przeniósł się dla bezpieczeństwa do Antiochii. Stamtąd udał się do Małej Azji, potem do Koryntu, wreszcie na stałe osiadł w Rzymie, by skuteczniej kierować Kościołem, który rozrastał się szybko w całym antycznym świecie. W Rzymie poniósł męczeńską śmierć na krzyżu w 64 roku, za panowania cesarza Nerona.

Najstarsze źródła tradycji chrześcijańskiej podawały jako miejsce śmierci św. Piotra ogrody cesarskie, które rodzina Augusta Oktawiana założyła na brzegu Tybru naprzeciw właściwego miasta, a które nazywano ager vaticanus (pole watykańskie). Tam cesarze rzymscy założyli stadiony sportowe i cyrki. Na tych stadionach poniosło śmierć męczeńską wielu chrześcijan. Tam też miał umrzeć właśnie św. Piotr. W tym miejscu około roku 330 cesarz Konstantyn Wielki postawił bazylikę, która przetrwała ponad 1150 lat. Obecna bazylika św. Piotra powstała w tym samym miejscu w latach 1506-1667. W czasie prac archeologicznych prowadzonych w latach 1940-1956 znaleziono pod ołtarzem głównym grób św. Piotra wraz z jego relikwiami. Papież Paweł VI w 1968r. uznał identyfikację relikwii za przekonującą. Część jego relikwii przechowują m.in. kościoły: św. Jana na Lateranie (głowa), Świętych Jana i Pawła, św. Cecylii, św. Maryi na Zatybrzu, św. Praksedy i św. Grzegorza na Wzgórzu Celio.


Św. Piotr zostawił dwa Listy, które należą do ksiąg Nowego Testamentu. Napisane zostały w latach 63 i 64. Apokryfy podają jako dzień śmierci św. Piotra dzień 29 czerwca 64 roku, nie ma jednak żadnych dowodów na to, że jest to data prawdziwa. Istnieje tradycja, która podaje, że tego dnia w 258r. ciała apostołów Piotra i Pawła zabrano z ich grobów z powodu niebezpieczeństwa zbezczeszczenia ich szczątków z nakazu cesarza i dlatego tego właśnie dnia wspólnie obchodzi się ich święto.

 

Św. Piotr jest patronem papieży, piekarzy, żniwiarzy, rzeźników, szklarzy, stolarzy, szewców, zegarmistrzów, ślusarzy, kowali, ołowników, garncarzy, zdunów, murarzy, cegielników, budowniczych mostów, kamieniarzy, sieciowników, sukienników, foluszników, rybaków, sprzedawców ryb, marynarzy, żeglarzy, rozbitków morskich, pokutników, przystępujących do spowiedzi, dziewic; wzywany w przypadku ukąszenia przez węża, gorączki, wścieklizny, szaleństwa, opętania i chorób nóg, w przypadku kradzieży.

Piotr jest przedstawiany najczęściej jako siwy starzec, z parą złotych kluczy w dłoni, z książką lub zwojem, z laską lub mieczem, z potrójnym krzyżem, z kogutem, z rybą, z odwróconym krzyżem łacińskim, a czasami jest przedstawiany tak jak według podania go ukrzyżowano: z głową w dół. Często też jest przedstawiany razem ze św. Pawłem.

Pobierz artykuł: Word 2007, Word 2003, OpenOffice.org Writer, XPS, PDF

Dzieje miejscowości i parafii
Biała k. Wielunia
do roku 1945
WSTĘP

Przedstawiona praca ma za zadanie ukazanie historii miejscowości i parafii Biała od czasów pierwszej wzmianki o miejscowości w dokumentach pisanych, tj. od roku 1268 do roku 1945 tzn. do zakończenia II wojny światowej.

W pracy dzieje wsi i parafii Biała osadzone zostały na tle życia politycznego, społecznego, gospodarczego i religijnego całej Ziemii Wieluńskiej. Omawiana miejscowość przynależała bowiem historycznie do archidiakonatu, dekanatu i powiatu wieluńskiego.

Miejscowość Biała posiada bardzo długą i bogatą historię. Już w 1268 r. Bolesław Pobożny zamienił z ołobockimi cysterkami Białą na Mieleszyn na czas budowy Bolesławca. Pierwsze informacje o istnieniu parafii pochodzą z 1430 r.

Pomimo wielowiekowej tradycji tak miejscowość jak i parafia nie doczekały się całościowego historycznego opracowania. Jest to zapewne wynikiem skąpej ilości zachowanych informacji na temat Białej. Dobrze zachowane archiwum parafialne będące jeszcze w 1938 r. uległo zapewne zniszczeniu w okresie okupacji hitlerowskiej. Najpoważniejszym opracowaniem tematu jest praca ks. Walentego Patykiewicza "Dzieje parafii Biała". Wiele informacji o historii Białej uzyskać można z różnego rodzaju słowników i opracowań. Wiadomości znajdują się także w Księgach konsystorskich czyli oficjalskich wieluńskich oraz aktach wizytacji parafii Biała. Dokumenty te znajdują się w Archiwum Diecezjalnym we Włocławku i w Archiwum Kurii Diecezji Częstochowskiej.

Dla większej przejrzystości historia parafii została podzielona na pięć rozdziałów. Pierwszy z nich omawia historię Białej i jej okolic od najdawniejszych czasów, obejmuje zagadnienia geograficzne, środowiskowe, etymologiczne oraz przynależności administracyjnej.

Rozdział drugi przedstawia przynależność kościelną parafii, a także pierwsze informacje o parafii i jej rozwój w ciągu wieków.

W trzecim rozdziale opisane są dwie świątynie znajdujące się na terenie parafii oraz ich wyposażenie.

Rozdział czwarty przedstawia duszpasterzy pracujących w parafii Biała oraz uposażenie proboszczowskie i parafii.

Ostatni piąty rozdział koncentruje się na życiu wiernych. Omawia charakterystykę demograficzną, działalność społeczną, praktyki religijne wiernych, a także bractwa i stowarzyszenia religijne istniejące w parafii.

Wydaje się, że tak przedstawiona materiał pozwala ukazać w głównych zarysach historię miejscowości i parafii św. Piotra w Okowach w Białej.



POWSTANIE I ORGANIZACJA PARAFII
wg Pracy Magisterskiej ks. Bogdana Skupnia.

    1. PRZYNALEŻNOŚĆ KOŚCIELNA

Fakt przyjęcia chrztu przez Mieszka I w 966 r przyjmuje się za początek istnienia Państwa Polskiego. Dokonało się poprzez małżeństwo z księżniczką czeską Dobrawą. Przyjęcie chrześcijaństwa uniezależniło państwo od wpływów niemieckich.

Papież Jan XIII (965-972), w porozumieniu z Mieszkiem I, utworzył w Polsce pierwsze misyjne biskupstwo z siedzibą w Poznaniu. Na czele nowej diecezji stanął biskup słowiańskiego pochodzenia Jordan. W Poznaniu też została wybudowana przez pierwszego władcę Polski katedra pod wezwaniem św. Piotra. Biskupstwo to było zależne bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej. Uściślenie więzi ze Stolicą Apostolską nastąpiło około roku 990-992, kiedy to Mieszko I oddał całą Polskę w opiekę św. Piotra na mocy dokumentu „Dagome iudex”. Odbyło się to za pontyfikatu papieża Jana XV (985-996). W opiekę zostały oddane Pomorze, Małopolska, Wielkopolska, Mazowsze i Śląsk .

Po śmierci Mieszka I na polskim tronie zasiadł jego syn Bolesław Chrobry. Kontynuował on politykę rozszerzania chrześcijaństwa w kraju. W 997 r. przybył do Polski z misją nawracania pogan św. Wojciech. Zginął on w sposób męczeński 23 kwietnia 997 r. na terenie Prus. Bolesław Chrobry wykupił jego ciało i złożył w Gnieźnie. Dwa lata później Wojciech został kanonizowany w Rzymie przez papieża Sylwestra II.

Bardzo ważnym wydarzeniem dla przyszłości Polski był zjazd gnieźnieński. W marcu 1000 r. do Gniezna, do grobu świętego Wojciecha, przybył cesarz Otton III. Na zjeździe tym obecni też byli legaci Stolicy Apostolskiej. Promulgowali oni bullę papieską tworzącą w Polsce metropolię gneźnieńską z podległymi: archidiecezją gnieźnieńską oraz diecezją krakowską, wrocławską i kołobrzeską. Diecezja poznańska wobec sprzeciwu biskupa Ungera utrzymała swój dawny charakter. Pierwszym metropolitą, arcybiskupem gnieźnieńskim został bł. Radzym Gaudenty, brat św. Wojciecha. Podległe biskupstwa otrzymali: w Krakowie Poppon, we Wrocławiu Jan, w Kołobrzegu Reinbern, natomiast w Poznaniu od roku 983 biskupem był Unger .

Niższą jednostką administracyjną od diecezji w Kościele w okresie średniowiecza był archidiakonat. Była to instytucja nadrzędna względem dekanatów i parafii. Na jej czele stał archidiakon. Do jego zadań należał nadzór nad niższym duchowieństwem, badanie kwalifikacji kandydatów do święceń, nadzorowanie postępowania duchownych. W tym celu archidiakon wizytował swe okręgi, nakładał kary i cenzury, zarządzał majątkiem diecezji, udzielał inwestytury beneficjatom, pomagał biskupowi w jego obowiązkach, zastępował go w sprawach jurysdykcyjnych i wykonywał rzeczywiste sądownictwo .

Pierwszą wiadomość o archidiakonacie w Polsce zamieścił Anonim zwany Gallem w swojej kronice. Liczniejsze wzmianki występują w XII w. Archidiakoni byli wówczas członkami kapituł, zajmowali też godność drugą po dziekanie. W tym okresie podział na archidiakonaty występował we wszystkich diecezjach. Okręgi archidiakonalne w dużym stopniu były zgodne z podziałem politycznym . Podział na archidiakonaty zakończony był już za Kazimierza Wielkiego. Istniały wówczas archidiakonaty w archidiecezji gnieźnieńskiej: gnieźnieński, kaliski, uniejowski, łęczycki i kurzelowski; w diecezji poznańskiej: poznański, śremski, pszczowski, wroniecki, czerski; w diecezji włocławskiej: włocławski, kruszwicki i pomorski oraz w diecezji płockiej: płocki i dobrzyński .

W Ziemi Wieluńskiej siedziba archidiakona znajdowała się w Rudzie. Jedyna wiadomość jaka się zachowała na ten temat pochodzi z 1239 r. z dokumentu Bolesława Sandomierskiego. W dokumencie tym widnieje podpis Wolimira, archidiakona rudzkiego . Jednakże już w XIII w. archidiakonat w Rudzie przestał istnieć. Wpłynęły na to ciągłe walki i przechodzenie tego obszaru z rąk do rąk. Po roku 1239 Ziemia Rudzka najprawdopodobniej wchodziła w skład archidiakonatu kaliskiego .

Wraz z przeniesieniem kolegiaty rudzkiej przez arcybiskupa Mikołaja Trąbę do Wielunia 24 października 1419 r. został w Ziemi Wieluńskiej wznowiony archidiakonat. Prepozyt wieluński pełnił obowiązki archidiakona. Wizytował więc kościoły i parafie jemu podległe. Archidiakonat wieluński ze względu na swój mały obszar nazywany był także „terytorium wieluńskim” . Obejmował on prawie cały obszar późniejszego powiatu wieluńskiego. Według wykazu z 1499 r. w jego skład wchodziło 45 parafii, między innymi parafia Biała . Według wykazu z 1522 r. Jana Łaskiego, parafia Biała była parafią samodzielną .

Na początku XVI w. terytorium archidiecezji gnieźnieńskiej zawierało w sobie 7 archidiakonatów: gnieźnieński, kaliski, kurzelowski, uniejowski, łęczycki, łowicki i kamieński oraz „Teritorium Vielunense ad instar archidiakonatus”, 41 dekanatów oraz 673 parafie . Na terenie archidiakonatu wieluńskiego w 1522 r. parafie nie były jeszcze objęte podziałem na dekanaty. Podział nastąpił zapewne 4 października 1583 r. w Łowiczu, którego uchwały w artykule XXIII polecają archidiakonom wizytować diecezję, wznowić dekanaty wiejskie i pouczyć dziekanów o ich obowiązkach .

Pierwsza wyraźna wzmianka o dziekanie w Ziemi Wieluńskiej pochodzi z 1608 r. na dokumencie z wizytacji parafii Ożarów. W latach 1668-1669 terytorium wieluńskie było podzielone na dekanaty: rudzki, wieruszowski i krzepicki.

Parafia Biała razem z kościołem filialnym w Wiktorowie znalazły się w dekanacie wieruszowskim . Podział ten i przynależność Białej do dekanatu potwierdził synod diecezjalny w Łowiczu w dniach 26-28 sierpnia 1720 r. Taki podział przetrwał do roku 1818. Na Kongresie Wiedeńskim w 1815 r. ustalono nowe granice na ziemiach polskich. Wkrótce też dokonano nowego podziału polskich diecezji, dostosowanego do podziałów administracyjnych.

Na mocy bulli „Ex imposita nobis” z dnia 30 VI 1818 r. papieża Piusa VII dokonano podziału części archidiecezji gnieźnieńskiej. Do archidiecezji warszawskiej włączono 114 parafii i dwie kolegiaty (w Łęczycy i Łowiczu). Drugą część, to jest 272 parafie i sześć kolegiat (Kalisz, Sieradz, Łask, Wieluń, Uniejów i Chocz) włączono do diecezji włocławskiej. W skład diecezji włocławskiej wchodziły dawne archidiakonaty: uniejowski, kaliski, gnieźnieński, łęczycki, łowicki, częściowo kurzelowski oraz terytorium wieluńskie . Dokonano także na polecenie władz państwowych nowych zmian w sieci dekanalnej. Dnia 19 III 1819 r. bp Andrzej Wołowicz utworzył w diecezji włocławskiej cztery nowe dekanaty: w Kole, Piotrkowie Trybunalskim, Sieradzu i Wieluniu. Zlikwidowane zostały natomiast dekanaty w Rudzie, Warcie i Woliborzu. Taki stan utrzymał się do 1865 r.M

Dnia 31 XII 1866 r. wszedł w życie ukaz cara Aleksandra II narzucający nowy porządek administracyjny w Królestwie Polskim. W miejsce województw zostały ustanowione gubernie, których liczbę podwojono . Pod ogromną presją władz zaborczych nastąpiła w 1867 r. w całym Królestwie Polskim reorganizacja i redukcja sieci dekanalnej. W miejsce dotychczasowych operatywnych dekanatów, obejmujących od 8-18 parafii, tworzono wielkie i małooperatywne, liczące ponad 35 parafii okręgi dekanalne. Były one inwigilowane przez władzę rosyjską i prowadziły do zamierania życia religijnego i kościelnego .

Parafia Biała, choć leży blisko Wielunia, aż do 1867 r. należała do dekanatu wieruszowskiego. Przyczyną takiego stanu rzeczy zapewne był fakt, że królewska część Białej należała do starostwa bolesławieckiego . Od 1867 r. wraz z całym powiatem przyłączona została do dekanatu wieluńskiego. W roku 1870 dekanat wieluński obejmował 30 parafii i liczył 70 172 wiernych. Podobnie duży był dekanat częstochowski, do którego przynależało 20 parafii i 64 318 wiernych . Kolejnych zmian w strukturze dekanalnej z dniem 1 I 1917 r. dokonał biskup włocławski Stanisław Zdzitowiecki .

Nowego podziału diecezji w Polsce dokonał papież Pius XI dnia 28 X 1925 r. wydając bullę erekcyjną „Vixdum Poloniae unitas”. Na jej mocy powstała diecezja częstochowska . W jej skład weszło 11 dekanatów z diecezji włocławskiej, które obejmowały 126 parafii: dekanat bolesławiecki 10 parafii, brzeźnicki - 13, częstochowski - 12, gidelski - 12, gorzkowicki - 9, kłobucki - 15, mstowski - 6, praszkowski -10, radomszczański - 13, wieluński - 14, wieruszowski - 11. Z diecezji kieleckiej dołączone zostały cztery dekanaty: będziński z 18 parafiami, sączowski - 7, zawierciański - 15 i żarecki - 8 .

Dekanat wieluński w chwili tworzenia diecezji częstochowskiej należał do jednego z większych, tak pod względem ilości parafii, wiernych, jak i obszaru. Było tam 14 parafii, 20 kapłanów oraz 60 016 wiernych. W skład dekanatu wchodziły następujące parafie: Biała Ostrzeszowska, Chotów, Czarnożyły, Kadłub, Konopnica, Krzyworzeka, Łyskornia, Mierzyce, Osjaków, Raczyn, Ruda, Wieluń i Wierzchlas .

W czasie II wojny światowej diecezja częstochowska została podzielona między Okręg Górnośląski, gdzie znalazło się 77 parafii, Generalną Gubernię - 62 parafie i Kraj Warty (Wartheland) - 62 parafie. Właśnie Kraj Warty był terenem największych prześladowań Kościoła. W Okręgu Warty znalazły się pełny dekanat bolesławiecki, praszkowski, wieluński i wieruszowski oraz częściowo dekanaty brzeźnicki i gorzkowicki. W okręgu tym znajdowało się 86 księży, 2 męskie domy zakonne z 13 księżmi, 3 żeńskie domy zakonne z 24 siostrami .

Z ogólnej liczby 86 księży pracujących w Kraju Warty dnia 1 IX 1939 r., w latach 1942-1945 pozostało tylko dwóch . Zostały także pozamykane kościoły i kaplice.

W dniu 6 października 1941 r. zostali aresztowani księża Ziemi Wieluńskiej, którzy następnie przewiezieni zostali do Konstantynowa koło Łodzi, skąd 27 X 1941 r. przetransportowano ich koleją do Dachau, gdzie przybyli 30 X tego roku. W całym Kraju Warty pozostawiono tylko dwóch kapłanów w parafii Ruda. Jako jedyna parafia na tym terenie posiadała ona 260 000 wiernych .

Po zakończeniu II wojny światowej sieć parafialna i dekanalna została odtworzona. Biskup Teodor Kubina podzielił diecezję częstochowską na 22 dekanaty. Z dotychczasoego dużego dekanatu wieluńskiego zostały utworzone dwa mniejsze. W ten sposób powstały dekanaty wieluński I południowy i wieluński II północny. Parafia Biała wraz z Chotowem, Czarnożyłami, Kadłubem, Konopnicą, Krzyworzeką, Łyskornią, Mierzycami, Osjakowem, Raczynem, Rudlicami, Wieluniem i Wierzchlasem należała do dekanatu wieluńskiego I z siedzibą w Wieluniu .

    1. POWSTANIE PARAFII

Przyjęcie chrztu przez Polskę pociągnęło za sobą budowę organizacji kościelnej. Zaczęły powstawać liczne kościoły. Pierwotnie tylko kościoły biskupie posiadały pełne kompetencje w zakresie życia religijnego .

Najwięcej w dziedzinie rozbudowy sieci parafialnej w Polsce zrobiono w związku z dogłębnym procesem chrystianizacji kraju, jak i wzmożona akcją osadniczą. Ogólna sytuacja Kościoła w Polsce w drugiej połowie XI w. i pierwszej połowie XII w. sprzyjała takiej rozbudowie . Kościoły były fundowane przez panujących, możnowładców i dostojników kościelnych. Były one własnością swych założycieli, a duchowni byli im podlegli .

Początkowo parafie tworzone były w większych grodach. Następnie, gdy powstawała sieć kościołów wiejskich struktury parafii rozciągnęły się na coraz większy obszar. Większe parafie obejmowały od kilku do kilkunastu wiosek. Parafie jednowioskowe należały w tym czasie do wyjątku . Obok parafii polskich tworzone były także parafie niemieckie, które z czasem łączyły się. Każda nowo zakładana parafia otrzymywała akt erekcyjny oraz uposażenie dla proboszcza. Wiele parafii powstało w wieku XIII i obejmowały cały kraj. Na początku XIV w. budowa sieci parafialnej w Kościele polskim została ukończona .

Dla określenia wieku parafii bierze się pod uwagę wiele czynników, takich jak: dane archeologiczne, dane o istnieniu miejscowości, jej położeniu, jakości gleb, wezwania kościołów i ich patronat .

Na terenie Ziemi Wieluńskiej najwcześniej powstała parafia w Rudzie. O jej wczesnym pochodzeniu świadczy to, że już w XIII w. była siedzibą archidiakonatu rudzkiego, natomiast jej kościół parafialny był siedzibą kapituły kolegiackiej. Sam kościół miał być zbudowany pod koniec X w. „przez samego św. Wojciecha” .

Pierwszą wzmiankę o parafii w Białej odnotowano w roku 1430. Na dokumencie z tego roku wystąpił pleban Mateusz. Obok sołtysa, jest on świadkiem sprzedaży, 19 XI 1430 r. przez Lutolda z Białej i Janusza z Wiktorowa, karczmy we wsi Biała, Stanisławowi . W Białej znajdował się z dawna kościół parafialny pod wezwaniem św. Piotra Apostoła w Okowach . Wspomniany też jest pleban Jan w roku 1459 i 1460 . Jeżeli jednak weźmie się pod uwagę, że wieś Biała istniała co najmniej w 1268 r. i była wsią na tyle bogatą, że przyjęły ją w zamian za Mieleszyn cysterki z Ołoboku oraz fakt, że organizacja sieci parafialnej była całkowicie zakończona w XIV w., to można przyjąć, że kościół i parafia istniały o wiele wcześniej. Ks. Walenty Patykiewicz przesuwa powstanie parafii na drugą połowę XIII w., kiedy to powstały w Ziemi Wieluńskiej 33 parafie.

W najstarszym pełnym spisie parafii archidiakonatu wieluńskiego z 1499 r. Biała została zapisana wśród 45 podanych miejscowości . Bardzo ważnym dokumentem, ukazującym życie parafii w XIV w., jest sprawozdanie z wizytacji z 1522 r. zawarte w Liber beneficiorum archidiecezji gnieźnieńskiej Jana Łaskiego. W dokumencie tym zawarte zostały opisy kościołów znajdujących się na terenie parafii i ich wyposażenie. Odnotowane zostały też posiadłości i uposażenia proboszcza.

W Liber beneficiorum odnotowana została też parafia Biała. Należały wówczas do niej: Biała, Wiktorów i Brzoza .

Podczas wizytacji J. Łaskiego w archidiakonacie było 74 duchownych, w tym 30 proboszczów poza Wieluniem . Jednym z nich był proboszcz parafii Biała – ks. Stanisław z Dzbanków . Wizytator podał także informacje dotyczące prawa prezentacji proboszczów w archidiakonacie wieluńskim. Prawo takie przysługiwało w zależności od własności miejscowości: królowi, świeckim, arcybiskupowi gnieźnieńskiemu, kapitulne gnieźnieńskiej, prepozytowi kolegiaty wieluńskiej oraz zakonom. W archidiakonacie wieluńskim świeccy prezentowali w 24 parafiach, król 7, arcybiskup 2, klasztory w 3, prepozyt wieluński w jednej.

Prawo prezentacji proboszcza w Białej posiadali król i miejscowy dziedzic .

Ziemia Wieluńska nie została ominięta w XVI w. przez różne prądy innowiercze. Było tutaj szereg miejscowości, których właściciele porzucili wiarę katolicką. Z Reformacją związane były: Danków, Parzymiechy, Parcice, Wieruszów, Ruda i Cieszęcin k. Wieruszowa. Poza luterańskim Cieszęcinem były to zbory kalwińskie. Najdłużej utrzymał się zbór kalwiński w Parcicach niedaleko Białej. Założony był przez rodzinę Kochlewskich, która też ufundowała tam kościół kalwiński. Zbór ten przetrwał do końca XVIII w.

Również w parafii Biała mieszkali innowiercy. Kalwinem był Wojciech Wierusz Bielski z rodziną . Po wojnie ze Szwedami, którzy utożsamiani byli z protestantyzmem liczba innowierców spadła. Katolicy zniechęcili się do nich za okazywaną przez nich pomoc Szwedom. W 1720 r. było w archidiakonacie wieluńskim: 11 rodzin kalwińskich i 8 rodzin luterańskich. W 1753 r. już 5 rodzin kalwińskich, 9 prostych ludzi, luteran 5 rodzin i 22 osoby, czyli około 45 osób. W 1970 r. na 40 000 ludzi, 3000 stanowili protestanci i żydzi .

W Białej nie było rodzin luterańskich. Byli natomiast kalwini. W 1720 r. był to Krzysztof Bielski z synami i córkami, Stanisław Niszkowski oraz Jan Trepka we wsi Brzoza w parafii Biała. W roku 1753 podobno byli tylko kalwini. Byli to Bogusław, Kacper i Stanisław Koseccy . Również na początku XX wieku w Białej mieszkały dwie rodziny protestanckie .

W Białej mieszkały także rodziny żydowskie. Odnotowani zostali w 1744 r. . W czasie wizytacji w 1753 r. czterech żydów zamieszkiwało w karczmie, chodzili oni na swoje nabożeństwa do szkoły w Łagiewnikach . Mieszkali oni również znacznie później. W okresie międzywojennym w partafii przebywały jeszcze dwie rodziny wyznania mojżeszowego .

Parafia Biała pod względem liczebności mieszkańców była porównywalna z innymi parafiami Ziemi Wieluńskiej. W roku 1753 do spowiedzi przystąpiło 344 osoby. Można przyjąć, że było to 2/3 mieszkańców, więc wszystkich mogło być około 516 osób . Liczba ta wyraźnie wzrosła do 1829 r. Było wówczas 1127 osób . Inne liczby zapisano w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego”. Według autorów „w 1827 r. było tu 99 domów i 781 mieszkańców” . Duża różnica może wynikać z tego, że pierwsze dane odnoszą się do całej parafii Biała, a więc także Brzozy i Wiktorowa, natomiast druga ogranicza się tylko do miejscowości Biała. Kolejną liczbę ludności odnotowano w 1856 r. Do parafii należało 1300 osób , a w roku 1880 „parafia Biała dekanatu wieluńskiego ma 1330 dusz” . Przez następne 30 lat nastąpił duży przyrost ludności. W roku 1912 liczba mieszkańców wynosiła 2100 . Do diecezji częstochowskiej parafia Biała została włączona z 2500 wiernych . Przed wybuchem II wojny światowej do parafii należało 2460 wiernych .

Parafia Biała, na mocy bulli papieża Piusa XI „Vixdum Poloniae Unitas”, od 25 X 1925 r. znalazła się w diecezji częstochowskiej, w dekanacie wieluńskim . Proboszczem parafii był ksiądz Andrzej Muchański inkardynowany z diecezji włocławskiej .

Czas drugiej wojny światowej był dla parafii Biała, podobnie jak całej Ziemi Wieluńskiej wchodzącej w skład Okręgu Kraju Warty (Wartheland), czasem bardzo trudnym. Dnia 6 X 1941 r. Niemcy aresztowali wszystkich kapłanów z tego obszaru. Wśród nich także ks. proboszcza A. Muchańskiego. Od tego dnia aż do roku 1945 parafia nie była obsadzona. Najbliższym i jedynym czynnym w Ziemi Wieluńskiej kościołem był oddalony około 15 km kościół w Rudzie .

Po zakończeniu hitlerowskiej okupacji stan liczebny parafii w dniu 10 I 1946 r. wynosił 2393 wiernych.

Pierwszym proboszczem w Białej po zakończeniu działań wojennych był ks. Czesław Muszkiet. Pełnił tę funkcję do roku 1963. Kolejnymi proboszczami byli: ks. Stanisław Buchalski w latach 1963-65, ks. Eugeniusz de Ville w latach 1965-66, ks. Stanisław Łyp w latach 1966-76, a od 1976 r. funkcje ta została powierzona ks. Edmundowi Malatyńskiemu .

Parafia Biała od początku swojego istnienia należała do archidiakonatu wieluńskiego. Czas jej powstania przypadający na II połowę XIII w. był podobny jak większości parafii tego rejonu. Parafia w Białej należała do większych w Ziemi Wieluńskiej, w skład parafii wchodziły trzy wioski: Biała, Brzoza i Wiktorów. W ciągu wieków nie zmieniał się zasięg terytorialny parafii i obejmował wymienione wioski.

Na terenie parafii znajdowały się dwa drewniane kościoły: parafialny w Białej i filialny w Wiktorowie. Wokół nich koncentrowało się życie religijne wiernych.

Najtrudniejszym okresem w dziejach parafii był czas II wojny światowej, kiedy to aresztowano proboszcza ks. A. Muchańskiego, a kościoły zamieniono na magazyny.